Start

Computers

Introductie

Alhoewel de Mac jarenlang beschouwd werd als de enige computer die stabiel en krachtig genoeg was voor zware bewerkingen (zoals werken met audio, foto, video), zie je nu ook vaak de PC in gebruik wanneer je het hebt over thuisopnames. Door de snelle technologische ontwikkelingen van de laatste 10 jaar zijn de verschillen in kracht en performantie tussen de Mac en de PC verwaarloosbaar, en doordat nieuwe Mac’s nu op exact hetzelfde platform werken als PC’s (x86), eigenlijk onbestaande afgezien van de marginale performantieverschillen tussen de operating systemen OSX en Windows op respectievelijk Mac en Pc.

Aangezien een Mac weinig tot geen hardwarekennis vereist bij de aankoop ervan, ga ik het hier dus voornamelijk over de PC hebben. Indien je toch geïntereseerd bent in de aankoop van een Mac en niet goed weet welke, richt je dan tot het forum, er zijn voldoende Mac gebruikers aanwezig om je te helpen.

De keuze tussen deze twee platformen ligt helemaal aan jouw, de hardware en de software waarmee je wil werken. Ik ga hierbij uit van de gedachte dat je beter zelf een PC samenstelt, aangezien de meeste kant en klaar PC's niet gebouwd worden met een DAW in het achterhoofd en dus ook niet efficient zijn in het gebruik ervan.

Deze gids is dus niet alleen voor diegenen die zelf PC's kunnen in mekaar zetten, maar evengoed om een lijst te kunnen opmaken die je aan een PC constructeur kan geven om er een voor jouw op maat te laten maken.

Onderdelen

Moederbord

Allereerst het moederbord. Dit is de ruggegraat van je PC, maar de keuze ervan hangt uiteraard af van de andere onderdelen die je ermee gaat combineren.

Het is belangrijk dat het moederbord over voldoende uitbreidingssloten beschikt indien jouw setup met deze kaarten werkt. In het begin ga je ze zeker niet allemaal nodig hebben, maar mocht je later willen uitbreiden, is het altijd beter enkele sloten ter beschikking te hebben. De verschillen hierin kan je afleiden door de ATX norm die gebruikt wordt, in feite duid deze norm simpelweg op de grootte van het moederbord, maar daaruit kan je afleiden of er veel of weinig uitbreidingssloten opstaan.

Een ‘gewoon’ desktop moederbord is volgens de ATX norm gemaakt, deze heeft dan over het algemeen 2 tot 3 PCI sloten, 1 tot 2 PCIe 16x en een 2-tal PCIe 1x sloten, op meer workstation gerichte moederborden kan een van de PCI of PCIe sloten ook vervangen worden door een PCI-X slot.

Het belangrijkste hier is het PCIe 16x slot voor een eventuele grafische kaart (om meerdere monitors aan te sturen), de PCIe 1x sloten en de PCI sloten waarop het gros van interne audio kaarten werkt.

Een tweede ATX vorm is de µATX norm, deze is kleiner en eerder bedoeld voor kleinere cases en PC’s met minder zware eisen dan de meeste DAW gebruikers nodig hebben. Deze hebben meestal een 2 tal sloten minder dan een ATX bord.

De laatste soort is eATX, wat eigenlijk uitsluitend voor professionele workstation en serverborden gebruikt wordt. Deze laatste is meestal te groot om in een doorsnee kast te passen.

Het belangrijkste punt bij de keuze van een moederbord zijn de features die het bord biedt, maar vooral met welk processormerk en familie deze compatibel is.

De socket is daarvoor de eerste halte die we moeten bekijken, want die bepaald wat voor processor we kunnen gebruiken.

In het AMD kamp hebben we momenteel enkel Socket AM3 die interessant is voor wie een nieuwe DAW PC gaat maken. De iets oudere AM2+ kan nog van nut zijn indien je upgrade van een oudere AMD processor, maar daar blijft het bij.

Bij Intel is het een stuk ingewikkelder, de iets oudere socket 775 borden voor de Intel Core duo en quad CPU's, de zeer interessante socket 1156 voor de core I5 en I7 reeks (binnekort ook de I3 budget reeks) en de high end socket 1366 voor de core I7's met tripple channel geheugen ondersteuning en nog meer high end features (binnenkort ook de I9 6-core CPU op deze socket).

Bij de allernieuwste generaties van processoren wordt zoveel gedragen door de processor zelf dat performance verschillen tussen verschillende chipsets miniem zijn en we die gemakkelijk kunnen verwaarlozen.

De keuze van het moederbord bepaald welk type ram je gaat nemen (DDR2 of DDR3), of je al dan niet firewire hebt, wat je automatische koeler opties zijn (zie later), hoeveel harde schijven je kan draaien en tal van andere features.

Ook hebben sommige moederborden meer fasen dan andere, dit heeft met de stroomvoorziening te maken naar de processor toe en is vooral voor serieuze overclockers (het opdrijven van prestaties van je PC) interessant. Nietmin komen meer fasen ook de stabiliteit van een niet overclockte pc ten goede, dus altijd mooi meegenomen.

Wat ook niet onbelangrijk is bij de aankoop van een moederbord, en erg onderschat wordt door veel mensen, is het belang dat het moederbord speelt in het stil houden van een systeem. Merken zoals ASUS en MSI, etc. gebruiken ingebakken software in de bios om de snelheid van de ventilatoren te regelen aan de hand van de tempratuur. Als deze stijgt, stijgt tevens de snelheid van de molens.

Wel moeten vaak deze zaken in het bios (manueel) worden geregeld, wat soms moeilijker kan zijn voor de beginners onder ons, stel dan ook gerust vragen hierover op ons forum want het loont de moeite dit correct in te stellen.

Een moederbord kiezen met passieve chipsetkoeling is erg aan te raden, vermits kleine chipset ventilator (vooral bij oudere moederborden) op erg hoge snelheid draaien en veel lawaai maken, en daarbovenop snel stuk gaan. Gelukkig zijn er erg weinig moederborden meer met een chipset ventilator.

Processor

De keuze van je moederbord gaat ook mede bepaald worden door de processor die je gaat nemen. De belangrijkste spelers die er zijn op dit gebied zijn Intel en AMD. Algemeen geldt: koop de krachtigste processor die je je kan permiteren. De strijd Intel vs. AMD is er een dat nu al meer dan een decennia woedt, en lang stond de een op kop, dan weer de andere. Momenteel ligt de bal nog steeds in Intels kamp globaal gezien, maar AMD zit ze wel goed op de hielen waardoor een systeem van beide fabrikanten een waardige DAW oplevert.

De processorkracht die je nodig hebt is uiteraard afhankelijk van de werkwijze waarop je gaat werken. Een PC die enkel als midi- sequencer voor hardware synthesizers gaat dienen, heeft nauwelijks processorkracht nodig. Als je daarentegen een ganse band live wil gaan opnemen, 80 sporen tegelijkertijd, en daarna dit alles nog wil gaan afmixen met compressie, reverb, en andere real-time virtuele processing plus een volledig virtueel orkest, heb je enorm veel processorkracht nodig. En zelfs als je enkel met midi-hardware werkt, kan je niet zeker weten of dat in de toekomst zo gaat blijven.

Concreet zijn er heel wat mogelijkheden nu op de markt. Je budget zal vermoedelijk je keuze bepalen dus erg veel kan ik daar niet van zeggen. Ook wat je wil doen bepaald sterk je keuze van processor, wetende dat zowat elke processor op de markt in staat is om een DAW te dragen die tientallen tracks kan opnemen en weergeven, waar effecten op kunnen worden toegepast en waar je virtuele instrumenten kan in gebruiken.

De vraag is hoeveel en hoe complex is dit bij jou? En past die behoefte dan ook in je budget?

Het zwaarst op de processor wegen de realtime effecten en de virtuele instrumenten, omdat deze in realtime berekend moeten worden door de processor, en liefst zo snel mogelijk om vertraging (latency) te minimaliseren.

Daarna komt het opnemen en afspelen van veel sporen tegelijkertijd. Dit kan in weze elke processor aan vermits hier amper rekenkracht bij komt te kijken. MIDI aansturen komt dan nog lager op de ladder, dat zou je polshorloge waarschijnlijk zonder probleem aankunnen! Los hiervan staat de tijd om een mix te renderen naar een wav of mp3, hoe beter de processor, hoe sneller dit gaat. Maar eerlijk gezegd gaat na de uren en dagen die besteed wordt aan een track of compositie maken niemand gaan muggenziften over een paar seconden of een minuut langer wachten meer of minder.

Indien je op zoek bent naar een lichte daw om wat gitaarpartijen en zang op te nemen, of een rapper op een voorgemaakte beat op te nemen, of een band zonder overmatig gebruik van effecten, kortom niet té veel effecten en virtuele intsrumenten, kan je best kijken op het Intel front naar een Core2 Duo van de 8000 reeks, tot een quadcore in de 9000 reeks indien je ambitieuzer bent. Bij AMD zou ik naar een Phenom II X2 of X3 kijken, afhankelijk van het budget.

Voor de serieuzere DAW gebruiker die toch wel virtuele instrumenten gebruikt, of een hele multitrack mix wil maken in zijn PC zonder al te veel restricties, is op Intel front de nieuwe Core I5 een zeer interessant beestje. Budgetgewijs zit je in computerland in de midrange hiermee, maar deze processors zijn extreem krachtig en doen vaak zelfs niet veel onder voor de grotere broer, de I7 (zeker dankzij de agressieve turbo modus). Doordat de socket waarop de I5 werkt wel support heeft van goedkopere moederborden (wat het probleem was bij I7's socket 1366), kan je dus een zeer performante DAW kopen zonder een fortuin kwijt te zijn.

Top range Core 2 Quads doen het nog steeds ok, maar zou ik niet meer doen omdat de I5 zo goed presteert.

Een I7 op het goedkopere socket 1156 is ook een optie om niet direct blut te gaan, die performeren dan ook beter maar zijn logischerwijze duurder.

Bij AMD zou ik gaan kijken naar de Phenom II X4's, de 900 reeks hiervan presteert zeer goed en schommelt wat onder I5 niveau, maar de prijs is dan ook iets lager, zeker een aanrader voor wanneer de I5 juist te duur is.

Bij de echte top end, wanneer het geld minder een rol speelt en je niet wil dat je PC je belemmerd bij om het even welke DAW taak, ga je best resoluut voor een I7.

Deze komen op twee sockets, de 1156 en de 1366. Het voorname verschil tussen de sockets is dat 1366 tripple channel geheugen ondersteund, wat niet hét grote verschil uit zal maken bij DAW gebruik, maar meer is wanneer je alles uit die processor wil persen dat er is. Binnekort komt ook de I9 op de markt wat een 6-core processor is, en dus de kroon zal nemen bij de top end processoren.

Een optie die vaak in meer professionele kringen wordt genomen, is het maken van een workstation met meerdere processoren (niet te vergissen met meerdere cores). Hierbij ga je dan 2 of meer Quadcore processoren combineren op een moederbord om een ongelooflijk performant systeem bij geoptimaliseerde toepassingen samen te stellen.

Deze optie is erg duur, vraagt speciale ram en is niet altijd beter dan een top of the line desktop systeem, dus ga ik daar ook niet verder op in.

RAM-geheugen

Als derde komen we dan bij het RAM-geheugen. Ook hier geldt min of meer dezelfde regel. Afhankelijk van waarvoor je DAW moet gaan dienen, heb je veel of zoveel mogelijk RAM geheugen nodig. Een minimum van 2Gb maar liefst 4Gb is aangeraden (aangezien Windows Vista/7 al minstens 1Gb nodig heeft om ietwat fatsoenlijk te draaien), maar indien je gaat werken met veel samples of romplers (plugins die bestaande instrumenten emuleren en hierbij gebruik maken van samples) heb je het best zo veel mogelijk RAM.

Overclockers ram of (dure) high performance ram is niet nodig bij audiotoepassingen, standaard ram voldoet ruimschoots.

Mensen die zwaar geheugen belastende DAW zaken doen zoals het werken met grote sample libraries en zware romplers of andere intensieve DAW taken doen, zijn al snel geneigd over de 3 à 4Gb geheugen te gaan indien hun software het ondersteunt.

Vergewis je ervan dat ‘gewone’ XP , ‘gewone’ Vista en Win 7 32bit OS’en zijn, en deze kunnen max 4Gb geheugen adresseren. Dit betekend niet dat je tot 4Gb ram kan gaan! Alle aanwezige geheugen in je systeem wordt meegerekend dus ook het geheugen van je grafische kaart, DSP kaarten etc. In praktijk betekend dit dat windows in de meeste gevallen van je 4Gb maar zo’n 3.2Gb gaat zien, in het slechtste geval maar 2Gb. Er zijn zowel van XP, van Vista als van Win 7 64bit versies beschikbaar, en indien je DAW software en eventuele hardware hiermee compatibel is, raad ik ten zeerste 64bit versies aan, liefst Windows 7 64bit dan.  

Harde schijf

Vierde in de rij is de harde schijf, of beter gezegd harde schijven. Het is aangeraden minstens 2 harde schijven in je PC te installeren.

De eerste (kleinere) harde schijf moet dan dienen om je besturingssysteem, je DAW-software, en al je plugins op te installeren. De tweede (grote) harde schijf dient dan om je sample-libraries, de data van je plugins, de audio-bestanden van je opnames, je nummers, enz... op op te slaan. De voornaamste reden voor het gebruikt van 2 harde schijven ligt in het feit dat er bij het opnemen of afspelen van je nummers niet enkel de software waarmee je werkt wordt gelezen van je HD, maar ook de audio. Wanneer deze nu beiden op dezelfde schijf staan, kost het meer tijd om alles gelezen en geschreven te krijgen wanneer dit allemaal op één enkele schijf gebeurd. Ook hier bepaald je werkwijze ook weer de grootte van en het aantal harde schijven.

De merken Seagate, Samsung of Western digital zijn bv. aanraders.
10 000rpm schijven zijn wat overkill, kosten veel en maken veel lawaai.

Ook Raid 0 stripe arrays, waarbij je twee harde schijven combineerd om een veel hogere bandbeedte te behalen, kunnen aanlokkelijk lijken (en niets houd je tegen) maar in de praktijk is er niets in onze DAW wereld dat zo’n hoge hardeschijfbandbreedte nodig heeft, enkel bij gigantische trackcount opnames bij ultra hoge resoluties, maar mensen die daar aan doen rekenen meestal op professionals om deze systemen te configureren, en hebben homrecording.be dus waarschijnlijk hiervoor niet nodig.

Het grote gevaar bij Raid 0 stripe is dat indien een van beide schijven faalt, je een heel grote kans loopt alle data hierop kwijt te zijn. Een beter alternatief is dan Raid 5, waarbij je betere snelheden (althans lees snelheden) combineerd met een zeer goede backup door 3 schijven (met de capaciteit van 2) in de raid te zetten.

Voor de perfecte backup gebruik je best Raid 1, waarbij je twee harde schijven steekt, maar je enkel de capaciteit van een van beide schijven voorhanden hebt. Daar worden dan alle bestanden gekopieerd op beide schijven identiek, dus als een van beide schijven faalt heb je nog steeds alle bestanden en werkt je systeem voort en kan je rustig een nieuwe schijf kopen en herbouwd de raid ‘mirror’ zich waardoor je terug veilig bent.
Goede backupsoftware kan een bijna gelijkwaardig alternatief hiervoor bieden.

tip: Om het compleet te maken partitioneer je je audio harddisk met een 5 - 10Gb partitie op de eerste sectoren (begin) van je HD om je project waar je op dat moment aan werkt naar te kopiëren, vermits dat de fysische buitenkant van je HD is en je toegangssnelheid daar het hoogste is. Als je een ander project begint kopiëer je gewoon je huidig project naar de 2e partitie, formateer je (quick format) je eerste partitie en kopiëer je je nieuwe project naar die vers geformateerde, en snelle partitie. Zo loop je nooit de kans dat je HD je project niet kan lezen/schrijven door fragmentatie. Like the pro's do.

Voeding

Dan komen we bij de voeding. Wat je nodig hebt is afhankelijk van hoeveel apparaten er in je PC zitten. Een typische Daw pc met een simpele grafische kaart, 2 harde schijven, DVD-RW, dual/quad core zou met een degelijke 400-500W voeding genoeg moeten hebben.

Kijk bijvoorbeeld eens naar Antec, Seasonic, Tagan, Cooler Master of Zalman (vooral voor stil te zijn dan). Een goede referentie voor een voeding is het "80plus" label, dat aangeeft dat deze gelijk of meer dan 80% efficient zijn.

Case

Volgende in de rij is de kast. Meer jouw eigen opinie, maar ik ben nogal fan van Antec en coolermaster kasten, stil en gemakkelijk aan te werken. Degelijke versies zijn voorzien van rubberen ophanging voor HD’s waardoor ze minder vibratiegeluid maken.

Grafische kaart

Een onderschat, maar toch belangrijk onderdeel in een DAW pc is de grafische kaart. Je neemt best een aparte grafische kaart omdat deze niet het systeem geheugen belast zoals built-in grafische chips bij goedkopere moederborden of kantoor moederborden, liefst passief gekoeld, genre 9400GT, Radeon X1650. Het bijkomende voordeel is dat een aparte grafische kaart je in staat stelt 2 schermen aan te sluiten, dit is meer dan een aanrader voor een DAW systeem, eenmaal je daarmee begint ga je nooit meer terug naar één scherm.

Bij goedkopere Nvidia en ATI grafische kaarten heb je sinds enkele jaren technologien zoals Turbocache (Nvidia) en Hypermemory (ATI). Deze technologiën hebben als kostenbesparing maar een beperkte hoeveelheid grafisch geheugen aan boord, en vullen dit aan door geheugen te “stelen” van het systeemgeheugen (Ram). De laatste tijd is het natieve geheugen op deze kaarten hoog genoeg om in 2D en desktop omgevingen niets van het systeemgeheugen te stelen, maar als je zo’n kaart koopt, zie dan dat hij minstens 128Mb grafisch geheugen aan boord heeft.

Koeling

Ten laatste nog een woordje over de koeling. In principe zijn stock CPU koelers niet al te luid indien je in je Bios je fan settings juist hebt af geregeld.

Toch zijn er nog stillere opties voorhanden, stillere coolers met grotere fans die op lagere toeren draaien, tot passieve oplossingen die gewoon doodstil zijn (wel mag je dan geen te warme processor hebben of je systeem loopt niet meer stabiel).

Een laatste, meer overclocker optie is watercooling gebruiken. Voordeel is dat het erg stil is omdat het water meestal gekoeld wordt door een grote fan ergens achteraan je case (of verderweg indien je dat wenst), en cooling zelf heel optimaal loopt.  

Casefans zelf dan, de meeste degelijke cases hebben casefans aanwezig (liefst met een snelheidsregeling). Je kan kiezen om deze aan te sluiten of niet.

Moet je de casefans uberhaupt aansluiten? Dit is een beetje afhankelijk van je systeem, en waar je het plaatst. In het geval van een PC die niet ingesloten staat in een kamer met voldoende verluchting riskeer ik te zeggen dat het niet echt nodig is, hoewel het de levensduur van je systeem kan verlengen. Ook hangt het sterk van je interne cooling af. Indien je alles passief koelt, moet je zeker met een casefan werken om ietwat luchtflow door je systeem te jagen, anders overhit de boel.

In alle gevallen zijn deze grote casefans erg stil en verhogen ze het PC-ruis maar minimaal (0.5 tot 1 dB SPL komt erbij) dus bij twijfel, inschakelen die handel. Casefans kunnen aangesloten worden op het moederbord of rechtsreeks op de voeding, de eerste optie in combinatie met een goed moederbord (lees onderdeel ‘moederborden’) is de beste omdat dan de PC op inteligente en/of instelbare wijze de snelheid van deze fans kan controleren.

Laptops

Veel homerecorders gebruiken een laptop voor op te nemen, helaas vaak onterecht want het enige voordeel dat een laptop biedt is dat je hem kan meesleuren naar een andere plaats. Voor de rest heb je alleen maar nadelen, geen uitbreidingssloten buiten Cardbus, tragere PC’s voor meer geld, kleiner scherm, trage harde schijven met weinig capaciteit, niet customisable, erg duur en ga zo maar door...

Daarom is mijn stelling simpel omtrent laptops, koop er enkel een als je daadwerkelijk dat ding de godganse tijd over en weer moet sleuren! Je kan vaak zelf voor hetzelfde geld een goede desktop in mekaar steken + een goedkope pc voor op die bepaalde locatie louter opnames te maken, die opnames meedoen met een draagbare HD en thuis op de snellere desktop afmixen.

Tot slot

Dit zou genoeg info moeten zijn om een perfecte DAW pc te maken.

Hou in het achterhoofd dat de genoemde onderdelen niet betekenen dat andere onderdelen, of afgeraden onderdelen niet zouden werken. De lijst die ik geef is simpelweg de meest betrouwbare, performante en meest ondersteunde naar mijn mening en ervaring in het maken van talloze systemen gericht op DAW gebruik voor homerecorders net als u doorheen de jaren.

Homerecording.be of ikzelf hebben geen enkele baat bij de aankoop van een bepaald merk boven een ander, dus genoemde merken en aanraders krijgen dan ook de vermelding doordat ze simpelweg goede producten maken, niet omdat we gratis spullen, geld, macht of vrouwen krijgen in ruil hiervoor. Indien wel zou de homerecording staff al lang van op een strand op een Thaïs eiland opereren (nog een Mai Tai Billybear? ;-) )