Start

Equalizing deel 2: equalizers gebruiken

Carels nam onlangs de uitdaging aan om de belangrijkste info over equalizing en equalizers te bundelen. In deel 1 besprak hij de werking van equalizers. Hier zijn we met deel 2, dat een heleboel nuttige tips over het gebruiken van equalizers bundelt.   

EQ tips en tricks

Om te beginnen wil ik even opnieuw melden dat ik het warm water niet uitgevonden heb. Wat hieronder verzameld is, is een bundeling van relevantie info die ik op het forum vond aangevuld met enkele persoonlijke tips, tricks en ervaringen. 

5.1 Wanneer gebruik je een EQ

Een vraag die op zichzelf nogal eenvoudig lijkt. Toch wil ik wijzen op eventuele valkuilen bij het gebruik van EQ, compressie of effecten in het algemeen. Met de komst van het digitale opname platform is het makkelijk om alles enorm hard tebewerken. Er zijn geen fysieke beperkingen meer. Je kan op elk kanaal zetten wat je wil. Een plugin meer of minder, wie kijkt daar nu op. Toch wil jullie er op attent maken dat een EQ volgens mij vooral als probleemoplosser gebruikt moet worden. Individuele instrumenten laten samenkomen in een mix geeft vaak overlappende frequenties. Bastonen die opgestapeld zitten en alles modderige maken, gitaren en stemmen die om aandacht streven, drums die verdwijnen tussen al dat andere geweld, … Om dit soort problemen op te lossen, moet je ze eerst kunnen benoemen en lokaliseren en dat vraagt oefening en training. Probeer het daarom ook echt te doen bij het maken van opnames. Wanneer je alle tracks samenplaats en de volumes wat zet zoals ze moeten zijn: probeer te benoemen wat je hoort, welke problemen je opvallen en probeer dit zo nauwkeurig mogelijk te doen. Ik weet het aan knopjes draaien is veel leuker, maar soms vergeet je hierdoor de essentie van waarmee je bezig bent. Het helpt mij steeds op voorhand een soort van 'gameplan' uit te denken. Wat hoor ik, wat hoor ik niet en vooral waar wil ik naartoe. Daarenboven wil ik nog even wijzen op het belang van het productieproces. Een goeie productie zal minder werk nodig hebben in de mix en zal zichzelf beter lijmen. Minder gedoe met EQ, minder gedoe met compressie. Gewoon minder gedoe. Probeer tijdens het creëren van je nummer na te denken over welke functie welke instrumenten of geluiden vervullen. En denk na over waar er eventuele problemen zouden kunnen opduiken. Slimme partijen die elkaar niet in de weg zitten met duidelijke functies voor alle instrumenten besparen je heel wat kopzorgen.  

Nu de prekende vader in mij even aan het woord geweest is (en dat voor een jonkie van 24 jaar, ocharme die kinderen later) kunnen we even stilstaan bij een letterlijke wanneer. Als je veel ervaring hebt en heel goed weet waar je mee bezig bent, kan je EQ al gaan toepassen tijdens het opnameproces. Zelf ben ik hier heel voorzichtig mee. Ik probeer mijn opties op dat gebied zoveel mogelijk open te houden maar hou wel rekening met enkele zaken. Een Laag-af filter op stemmen of op sommige instrumenten kan nooit kwaad zolang je niet te extreem gaat. Dus geen vocals cutten op 300 HZ, maar de laagaf van een Mic gebruiken kan volgens mij geen kwaad. Verder durf ik ook EQ gebruiken om mijn sound te creëren tijdens opnames. Heb geen schrik om de EQ's van een bassamp te gebruiken of je gitaar de tone te geven die je wil. Wees je er wel van bewust dat je later moeilijk terug kan, denk dus na over je keuzes en ga wederom niet te extreem te werk.  

Wanneer je een EQ in de effect Chain zet kan grote gevolgen hebben voor het gebruik en de uiteindelijke klank. Gewoonlijk EQ ik voor de compressor als ik wil cutten in frequenties die anderes te veel invloed uitoefenen op deze compressor. Ik denk bijvoorbeeld aan laagaf. Frequenties die ik extra wil benadrukken zal ik gewoonlijk achter de compressor booste. Hier zijn natuurlijk geen vaste regels voor. Experimenteren is de boodschap.  

5.2 Tips en Tricks voor individuele instrumenten

Met dank aan de EQ Cheat Sheet (http://www.hometheatershack.com/forums/pro-audio/34813-eq-cheat-sheet.html) en andere soort gelijke initiatieven die ik op homerecording kon terugvinden.

Algemene EQ waarden of EQ basics

  • 20 Hz en lager: onmogelijk om waar te nemen met het menselijke gehoord. Je kan dit op elke track uit de mix halen zonder laag te verliezen. Het neemt onnodige energie in, door deze te weg te nemen met een laag af filter maak je headroom vrij die je voor andere zaken kan gebruiken en zal je je algemeen volume waarschijnlijk luider kunnen maken. De eerste plugin op al mijn tracks is een laagaf filter die 24 db cut op al mijn tracks, zelfs de groep tracks. Als ik hoger kan cutten (vocals, gitaren,synths, snare, …) wordt deze natuurlijk opgeschoven.
  • 50 Hz en lager: Subbas die je vooral voelt
  • 70 – 100 Hz: Bas die je hoort en voelt
  • 100-120 Hz: De "club sound system punch" kan je hier vinden.
  • 200 Hz en lager: wordt ook wel bottom-end genoemd
  • 150-400 Hz: Dozige, soms holle sound
  • 200 Hz-1.5 Khz: punch, vettigheid, impact
  • 800 Hz-4 Khz: edge, clarity, harshness, definiëring van het timbre
  • 4500 Hz – 5000 Hz: Te veel info rond deze frequentie werkt enorm vermoeiend voor het oor. Let erg op wat je hier doet. Het kan slim zijn om vocals net hier sterk te positioneren. Zo springen ze erg naar voor in de mix.
  • 4-9 Khz: Helderheid, presence, definitie, sibilance
  • 9-15 Khz: air, presence, sparkle en naar voor brengen van details 

Individuele instrumenten 

Drums:

Beschouw de drums altijd als één instrument dat als geheel goed moet klinken

      Basdrum: cutten onder de 70 Hz kan ongewenste lage bijgeluiden verminderen. Boosten tussen 70 en 120 geeft bas bij. Zoek naar de sweetspot met een smalle Q en boost als nodig. Extra bas kan je ook bereiken door de Kick te parallellcompressen met extreme EQ settings en deze onder de andere kick te schuiven. Cutten tussen 150 en 400 HZ kan je geluid wat meer opentrekken, de dozigheid verminderen en zorgen voor een beter samenspel met snare en bas. Een boost tussen de 3 en 5 KHZ zorgt voor meer click in je geluid, meer attack, meer geluid van de klopper en en kan je kick beter 'hoorbaar' uit de mix laten komen.

      Snaredrum: cutten onder de 70 – 100 HZ afhankelijk van de snare verwijdert lage noise uit je geluid. Vaak heb je deze frequenties niet echt nodig. Boosten rond 150Hz zorgt voor volheid en dozigheid, een stevig fundament. Een cut rond de 1 KHZ kan zorgen voor minder irritantie resonanties, maar mijn advies is hier vooral je oren te gebruiken. Sweep de frequenties die je irritant vind klinken en cut ze. En ja, er zijn altijd irritante resonerende frequenties bij een snare. Boosten tussen de 2KHZ en de 4KHZ zorgen voor een agressievere sound. Boosten rond 6KHZ of meer zorgt voor meer sparkle en kan de snare beter naar voor brengen.

      Hihats: Vind ik persoonlijk altijd heel moeilijk om mee te werken. Ik hou zelf niet van zwaar klinken hihats. Vraag je drums deze zo licht mogelijk te bespelen. Vaak hebben drummers nogal last van lichte snare en zware hihat terwijl het natuurlijk net anders om zou moeten zijn. Laag af cutten op de frequentie die je wenst. Ik durf vaak cutten of 1KHZ of zelfs meer. Metaal klinkende hihats kan je behandelen door een cut tussen te 1 en 4 KHZ. 5KHZ geef meer scherpte. 12KHZ geeft meer sizzle en meer detail.

      Overheads: Hier gelden veelal dezelfde 'wetmatigheden' als met de hihats. Let op voor overspraak van Kick en snare en probeer deze uit te schakelen als ze een probleem vormen. Je wil je mooie snaresound niet laten verkloten door wat crappy opgenomen snare overspraak.

      Toms: Wederom een heel moeilijke voor mij. Boosten rond de 100 HZ zorgt voor een mooie diepe sound. Cutten rond 400 HZ haalt modderheid weg en zorgt voor betere samengang met snare en bas. Boosten tussen 4 en 8 KHZ zorgt voor meer beater sound, meer snap, meer hoorbaarheid.

      Groepskanaal: Je kan je groepskanaal met EQ bewerken en zo bijsturen waar nodig. Een moeilijk proces en ik gebruik het enkel heel subtiel om wat extra detail of extra crisp toe te voegen. Als je hier erg moet gaan EQ'en moet je de individuele tracks herbekijken. Je kan wel speciale effecten gebruiken op een parallelgroep en deze onder je normale drums mixen. Zo kan een pompende buscompressor met een extreme EQ-curve zorgen voor een vintage feel, vuile feel.

Basgitaar:

Bij het mixen van de basgitaar of bassen in het algemeen moet je goed letten op de verhouding met de basdrum. In de meeste hedendaagse muziekgenre's zorgt de kick voor het fundament en de bas voor een meer hoorbare lage sound er net boven. Beide moeten goed samenwerken om een mooi geheel te vormen. Luister naar waar het fundament van je basdrum ligt en cut een paar db op deze frequentie in de baslijn. Boost je basgitaar hier net boven waarschijnlijk ergens rond de 100 HZ. Cut de kick ergens rond 400 voor minder dozigheid en boost de bas in dezelfde regionen voor meer presence en hoorbaarheid. Wanneer je met verschillende basgeluiden werkt, wat nogal vaak voorkomt in electronische muziek, denk dan goed na over wat welke bassound toevoegt en probeer dit te bekrachtigen terwijl je het in de andere basgeluiden afzwakt. Om de fretnoise van een basgitaar beter in beeld te brengen probeer je best ergens te boosten tussen 1 en 2 KHZ. Op zich is dit geluid niet altijd even mooi, maar het kan er wel voor zorgen dat je bas beter door de mix snijdt. Om je geluid warmer te krijgen kan je proberen een hoog roll-off te doen ergens tussen 12 en 18KHZ.  

Gitaar:

Elektrische gitaren nemen een erg breed gebied in binnen het frequentiespectrum. Vaak heb je niet alle frequenties even hard nodig en komt het je mix ten goede als je voldoende cut. Ik zet bijna altijd een vrij extreme laag-af filter op gitaren. Meestel heb je niets nodig van wat zich onder de 100 HZ afspeelt. De bas vangt dit normaal gezien goed op. Door hier te cutten geraak je ook af van een zompige sound en eventuele storende bijgeluiden die een slordige gitarist kan maken. Om een gitaar vetter te maken kan je boosten rond de 200 HZ om ze minder wollig te maken cut je rond dezelfde frequentie. Om agressiviteit en presence te geven boost tussen 3 en 6 KHZ. Zit je met twee gitaarpartijen of twee verschillende gitaren die dezelfde partij spelen is het vaak aangewezen beide meer bite te geven op een verschillend frequentiepunt. Zo trek je bij het pannen van de gitaren niet enkele het stereobeeld, maar ook het frequentiespectrum open. Om wat extra air te geven aan cleane gitaarpartijen kan je boosten rond 6-10 KHZ. Op die manier kan je ook extra snaargeluid toevoegen. Akoestische gitaren kan je volgens mij grosso modo op dezelfde manier behandelen.

Vocals:

In de meeste hedendaagse muziekgenres zijn vocals het belangrijkste onderdeel van een nummer. We staan centraal en de verstaanbaarheid is enorm belangrijk. Om je vocals een stevig fundament te geven kan je lichtjes boosten rond 200- 600 HZ. Voor meer air of een breathy sound kan je boosten tussen de 6 en 12 KHZ. Let wel op. Hier liggen ook de s-klanken. Een sterke boost kan voor storende sisklanken zorgen. Als je hier last van hebt loont het vaak te moeite deze frequenties een beetje te cutten voor je in een compressor duikt. Om meer ruimte te maken voor andere instrumenten kan je cutten rond 1 KHZ. Voor meer presence en een in your face gevoel kan je boosten rond 3,5 KHZ. Een laag-af is vaak aangewezen. Er zijn weinig stemmen die onder de 60 HZ tonen produceren die het beluisteren waard zijn. Op die manier ga je storen bijgeluiden en ploffers tegen. Backingvocals hebben vaak baat bij een hogere laag-af filter. Op zich kunnen ze dan iets dunner klinken, maar in combinatie met elkaar en de main vocal komen ze dan vaak beter tot hun recht. Wat ik ook vaak doe op backingvocals is er meer hoog in draaien naarmate het nummer vordert. Dit zorgt voor een dynamisch effect. Je hoeft je EQ niet per se te automaten, het gaat me eerder om de mix tussen de verschillende backings. De hoge backings luider (volume automatisatie) laten worden en de lagere stiller naarmate het nummer vordert. Om een telefoon-effect te krijgen haal je alles onder de 600 HZ uit de vocal, boost je sterk op 1,5 hz en filter je het echte hoog uit te mix. Net omdat vocals zo'n belangrijke plaats innemen in het nummer is het ook belangrijk de reverb of delays die er meestal mee gepaard gaan, goed te EQ'en. Zorg dat ze elkaar niet in de weg zitten. Wil je de delay er uit laten springen, voeg dan meer hoog toe, wil je hem juist laten blenden cut dan hoog en boost wat laag mid. Alles onder de 150 HZ op reverbs en delays heb je meestal niet nodig.

Al de rest:

Voor alle andere instrumenten gelden ruwweg dezelfde regels als hierboven vermeld. Cut wat je niet nodig hebt en boost waar je meer van wil. Experimenteren is hier de keyword, maar vergeet niet na te denken.

5.3 Groepen en Mastering

Een gebied waar ik zelf weinig of geen kaas van gegeten heb en liever over laat aan de professionals. Op groepskanalen voor gitaren of synths durf ik vaak nog een bescheiden boost rond de 3,5 Khz met een erg breden Q toe te voegen om alles wat meer eenheid te geven. Maar erg extreem ga ik hier niet in. Mijn advies luidt om de individuele tracks goed te krijgen en hier niet te veel mee te klooien. Van mijn mastertrack blijf ik bijna altijd af. Buiten een laag-af rond 20 HZ en een hoog-af rond 22KHZ zit er bij mij niet meer in. Het is goed je mix door een extern oor te laten beluisteren en hem/haar eventuele andere accenten te laten leggen. Als je dan toch genoodzaakt bent zelf te masteren: hou het bescheiden. Als je meer dan twee DB moet toeven op een bepaalde frequentie kan je mix beter volgens mij … Misschien dat de master-engineers op dit forum wat meer kunnen toevoegen. Zij die zich geroepen voelen mogen, nee moeten, steeds bijdragen. 

Tot Slot

Tot slot wil ik er nog maar eens op wijzen dat het hierboven vermelde slecht richtlijnen zijn. Als het goed klinkt, klinkt het goed. En daar kan niemand iets op zeggen. Zie deze uiteenzetting als een startpunt, laat je oren en eigen creativiteit de rest doen. Durf op jezelf te vertrouwen en je komt er wel. Ieder die zich zuiver aan de regels houdt, kan zich niet onderscheiden van de rest en net daar zit niemand op te wachten. The Sky is the limit. Zeker in je eigen kleine studiootje. Vergeet niet dat homerecorders één groot voordeel hebben tegenover commerciële projecten. Zij hebben tijd en zijn niet gebonden aan deadlines. Gebruik deze tijd nuttig. Laat iets even liggen wanneer je er te dicht op zit en begin daarna opnieuw met een fris oor en een fris gemoed. Rome werd niet op een dag gebouwd, goeie platen ook niet.  

Nogmaals bedankt aan alle mensen die geweldige info posten op dit forum. Hopelijk is dit een begrijpbare handleiding ivm EQ waar iedereen iets aan kan hebben.  

Cheers

π