Start

Equalizers

Inleiding

Wat zijn Equalizers?

Het zijn frequentie filters met een al dan niet instelbare bandbreedte die je in staat stellen bepaalde frequentiegebieden te verhogen in volume of te attenueren.

Historiek

Equalizers zijn oorspronkelijk uitgevonden om technische en akoestische afwijkingen in opname, weergave en versterking van geluid 'af te vlakken' naar het origineel geluid toe, van daar de term "Equalizer" (afvlakker of gelijksteller). Dit komt omdat het vroeger, en in sommige takken van de audio ook nu, de bedoeling was om een zo accuraat mogelijke weergave te geven van wat men werkelijk hoorde tov wat men opnam, versterkte of uitzond op radio en televisie.

Met de tijd is de equalizer geëvolueerd tot een van de principiële werktuigen om de klankkleur of frequentiele inhoud van geluidsmateriaal te vervormen tot het gewenste resultaat. In moderne muziek worden equalizers dan ook vaak gebruikt buiten zijn oorspronkelijke doel, eerder als een creatief werktuig om het geluid aan te passen naar de smaak van de muziekant of/en de technieker. Bij opname worden deze twee doeleinden door elkaar gebruikt om tot een acceptabel eindresultaat te komen.

Types EQ:

  • parametrisch

De typische eq die in geluidsmixing wordt gebruikt op een mengtafel, preamp, channelstrip of plugin, onderverdeeld in 'full-parametric' en 'semi-parametric'. Vaak heb je dan 3 tot 5 (of meer) 'banden' onderverdeeld in verschillende secties.

De hoogste en laagste frequentie secties zijn bijna altijd zogenaamde "shelf filters", deze laten je toe de:

  • gain regelen
  • eventueel de frequentie regelen (dmv van een draaiknop of dmv een switch tussen twee frequenties)
  • bij meer uitgebreide EQ's de Q factor, of de "orde" (zie later) in te stellen

Shelf filters gaan een geleidelijke boost of een cut realiseren van een bepaalde grootte (in dB) tot ze die ingestelde waarde berijken, waar ze dan een rechte lijn op deze waarde blijven behouden, naar onderen indien het een low-shelf en naar boven indien het een high-shelf is. De bekende 'bass' en 'treble' knopjes op je stereoinstallatie of een gitaarversterker zijn shelf filters met een vaste Q (of orde) en een vaste frequentie.

De stijlheid van de shelf filter wordt bepaald door de ingestelde Q of 'orde'. Vergis je niet in het denken dat ze vanaf de ingestelde frequentie gaan boosten of cutten, het verloop begint al voor of achter (afhankelijk van low of high shelf) de ingestelde frequentie! Ook de ingestelde gain (dB) betekend niet dat de ingestelde frequentie op dat punt gaat liggen, die frequentie ligt in het midden tussen waar de curve begint te stijgen of dalen en tot waar hij het ingestelde punt bereikt! Nogmaals, de breedte hiervan wordt bepaald door de Q of de 'orde'.

Tussen die Shelf filters heb je één tot soms 3 of meer 'sweepable mid' filters met als functies:

  • centrum frequentie: Met als eenheid Hz of kHz (vaak afgekort als 'k')
  • Bandbreedte: Met als eenheid: Q, een formule om de bandbreedte aan te tonen: Q= [√(2n)/(2n-1)], waarbij 'n' de bandbreedte voorsteld. De formule is niet belangrijk, onthoud gewoon dat hoe hoger de Q waarde, hoe dunner de frequentieband is onder en boven de centrumfrequentie. Dus maw word je afregeling 'fijner'.
  • gain: uitgedrukt in dB, positief of negatief, dit stelt je in staat om een gekozen centrumfrequentie met de gekozen Q-factor of bandbreedte te 'boosten' of te 'cutten'.Vaak van ±15 tot ±30dB

Deze wordt 'muzikaal' genoemd vermits je niet één enge frequentie, of meerdere afzonderlijk regelt, maar dat je 'heuveltjes' en 'dalen' creëert in je spectrum, wat natuurlijker overkomt bij muzikaal materiaal. Dit is natuurlijk een interpretatie.

Bij 'semi' heb je geen regeling voor de bandbreedte bij de mids, meestal gefixeerd op ±1 octaaf. (een octaaf is van een bepaalde frequentie tot het dubbele hiervan, bv. 100Hz tot 200Hz of 1500Hz tot 3000Hz)

  • Grafisch

Meer bekend voor gebruikers van winamp, mediaplayer of andere programma's, hardware en stereoketens. En vooral gebruikt door live engineers voor specifieke smalle frequentiebanden te cutten, of soms boosten teneinde staande golven in zalen en op podia tegen te gaan, of bepaald materieel te compenseren.

Dit zijn een hele reeks eq's met een vaste freq. waarde en een erg smalle bandbreedte (hoge Q), waarbij de verschillende knopjes naast mekaar de gain regelen per frequentieband.

Tips

  • Het is altijd beter iets weg te halen met je eq wat stoort, dan iets te boosten dat je mist. Dit is een gouden regel met digitale EQ's!!, alleen niet geldig indien je een analoge Neve console of een pultec eq ofzo hebt staan, die hebben daar hun eigen methodes voor.

  • Eq'en doe je best niet in SOLO, maar in de hele mix, tenslotte gaat niemand buiten jezelf ooit die track in solo horen nadat ze af is, en dus maak het niet uit hoe ze in solo klinkt.

  • Eq bewerkingen (buiten goede digitale lineaire fase eq's) creëren faseverschuivingen, let daar op! een sterke boost in een zeer smalle band de-faseert enorm!

  • Materiaal waarin lage frequenties (<120Hz) weinig of geen rol spelen (bv. elec gitaren, hihat's, vocals,...), kan je vaak best high-pass filteren vanaf 50Hz tot soms 120Hz. Veel micro's, mengtafels en plugins hebben hiervoor een laag-af knop of pot-meter.

  • In dezelfde filosofie als hierboven kan je je eindmix ook vaak laag-af filteren indien hij nogal vermoeiend klinkt in de bass-regio, meestal rond de 25Hz. Je moet niet denken dat dit je bass gaat verminderen, integendeel, hierdoor komt je bass veel beter tot zijn recht en gaat je mix strakker klinken. dit gebeurt best met een digitale lineaire-fase EQ.

  • Om hierop voort te gaan kan je hetzelfde doen met hoge frequenties om alles wat zachter en minder schel te doen klinken, vaak rond 18kHz. Een lineaire fase EQ is daarin zeker aan te raden.

  • Een 'regeltje' dat bestaat bij de voorgaande truuks is de 400 000hz regel, waarbij je laagste frequentie maal je hoogste frequentie op 400 000hz uitkomt. Dit heeft geen enkele wetenschappelijke uitleg, maar merkwaardig genoeg werkt het wel! (dit is geen echte regel hoor, indien het niet klinkt, klinkt het niet natuurlijk)

  • En onvergetelijk, er zijn geen regels in EQ'ing, klinkt het goed dan is het goed!

Bronnen: